Żywienie szczeniąt – fundament zdrowia i rozwoju
Pierwsze miesiące życia szczeniaczka to okres intensywnego rozwoju — zarówno fizycznego, jak i emocjonalnego. W tym czasie w jego organizmie zachodzą dynamiczne zmiany: rozwijają się mięśnie, kości, układ nerwowy i odpornościowy, kształtuje się flora bakteryjna, a mózg uczy się przetwarzać ogromną ilość nowych bodźców. To właśnie teraz budowany jest fundament zdrowia na całe dorosłe życie naszego najmłodszego członka rodziny.
Jednym z najważniejszych elementów, który wspiera ten rozwój, jest prawidłowe żywienie. Odpowiednio zbilansowana dieta nie tylko dostarcza energii i składników odżywczych niezbędnych do wzrostu, lecz także wpływa na zachowanie, zdolność uczenia się i stabilność emocjonalną. Niedobory lub nadmiary składników odżywczych mogą prowadzić nie tylko do problemów zdrowotnych (np. zaburzeń wzrostu, chorób kości, osłabionej odporności), ale również do problemów behawioralnych — takich jak nadpobudliwość, drażliwość czy obniżona zdolność koncentracji.
Żywienie naszego młodego przyjaciela to więc nie tylko kwestia wyboru odpowiedniej karmy, ale całościowe podejście do rozwoju młodego organizmu. Właściwa dieta oraz odpowiedni sposób żywienia mogą wspierać zrównoważony rozwój emocjonalny, lepsze skupienie i szybsze uczenie się — a więc bezpośrednio wpływa na relację opiekuna z psem.
W tym artykule przyjrzymy się, jak dostosować sposób żywienia do potrzeb szczenięcia, jak unikać najczęstszych błędów i jak połączyć dietę z codzienną rutyną.
PROMOCJA: 49 zł
CENA: 100 zł
CENA: 60 zł
Pierwsze etapy żywienia – od urodzenia do odsadzenia.
Pierwsze tygodnie życia szczenięcia to bardzo ważny okres, w którym kształtują się podstawy jego zdrowia na całe życie. To właśnie wtedy dojrzewa układ trawienny, odpornościowy i nerwowy, rozwija się flora bakteryjna jelit, a nasz najmłodszy członek rodziny uczy się regulować swoje potrzeby i rytm dnia.
Mleko matki – pierwszy i najważniejszy pokarm
Tuż po urodzeniu szczenię otrzymuje siarę – gęsty, żółtawy płyn bogaty w przeciwciała, który zapewnia mu tzw. odporność bierną, czyli ochronę przed chorobami, zanim jego własny układ immunologiczny zacznie w pełni funkcjonować. Przez kolejne tygodnie mleko matki pozostaje podstawowym źródłem energii i składników odżywczych dopasowanym do potrzeb małego, ale stale rosnącego szczeniaczka.
Ilość przeciwciał przekazywana przez łożysko jest bardzo niewielka (ok. 10–20%), dlatego siara ma bardzo duże znaczenie dla uzyskania odporności biernej w pierwszych tygodniach życia.
Jeśli mama naszego małego pupila nie może go karmić, trzeba zastosować mleko zastępcze przeznaczone specjalnie dla szczeniąt. Nie używamy do tego mleka krowiego, gdyż ma ono zupełnie inny skład i może wywoływać biegunki. W takiej sytuacji bardzo ważna jest też regularność karmienia i utrzymanie odpowiedniej temperatury ciała malucha.
Wprowadzanie pokarmu stałego (3–4 tydzień życia)
Około 3–4 tygodnia życia szczeniaki zaczynają interesować się jedzeniem, które ich mama dostaje w misce. Jest to odpowiedni moment, żeby rozpocząć stopniowe dokarmianie pokarmem stałym – najpierw w postaci miękkich, półpłynnych papek przygotowanych z karmy dla szczeniąt lub drobno zmielonego mięsa z dodatkiem wody lub mleka zastępczego.
Na tym etapie szczeniaki nadal piją mleko, ale uczą się żuć, poznają nowe smaki i stopniowo przyzwyczajają układ trawienny do innych pokarmów. Dla naszego małego przyjaciela to prawdziwa przygoda – początek samodzielności i nowych doświadczeń.
Proces odsadzenia (6–8 tydzień życia)
Właściwe odsadzenie to proces, który kończy się zwykle między 6. a 8. tygodniem życia, gdy szczeniaczek całkowicie przechodzi na pokarm stały.
To nie jest nagła zmiana – młody piesek był już do niej stopniowo przygotowywany od 3–4 tygodnia, dzięki czemu jego układ pokarmowy i flora bakteryjna mogły się bezpiecznie przystosować.
Odsadzenie powinno przebiegać łagodnie – bez nagłego odstawiania mleka czy drastycznej zmiany diety. Zbyt gwałtowny proces może prowadzić do biegunek, spadku odporności i stresu.
W tym okresie warto zadbać, aby pożywienie było lekkostrawne, bogate w białko zwierzęce i tłuszcze dobrej jakości. Zgodnie z wytycznymi FEDIAF (2024), dieta szczeniąt powinna dostarczać co najmniej około 1,3 g kwasu linolowego (omega-6) i 0,05 g kwasów EPA+DHA (omega-3) na każde 100 g suchej masy karmy. Tłuszcze te odpowiadają za prawidłowy rozwój układu nerwowego, odporność i zdrową sierść.
Po odsadzeniu – żywienie młodego odkrywcy świata
Kiedy nasz najmłodszy członek rodziny kończy proces odsadzenia, zwykle między 6. a 8. tygodniem życia, jego dieta ulega zasadniczej zmianie. Z mleka matki przechodzi na pełnowartościowy pokarm stały, dostosowany do potrzeb rosnącego organizmu. To moment niezwykle ważny – od niego zależy prawidłowy rozwój fizyczny, stabilność emocjonalna i zdolność uczenia się szczeniaka.
FEDIAF wyróżnia dwa etapy wzrostu szczeniąt:
• Wczesny okres wzrostu – od odsadzenia do 14 tygodnia życia,
• Późny okres wzrostu – od 14 tygodnia życia do osiągnięcia dojrzałości fizycznej.
Podział ten pozwala precyzyjniej dopasować ilość białka, tłuszczu i składników mineralnych w diecie szczeniąt, w zależności od tempa wzrostu i rasy.
Żródło: jools_sh – Pixabay
Cechy idealnej diety po odsadzeniu
Wczesny okres wzrostu (do 14 tygodnia): pokarm powinien być lekkostrawny, bogaty w białko i tłuszcze dobrej jakości, zbilansowany pod kątem mikroelementów takich jak wapń i fosfor. Szczeniaczek powinien dostawać posiłki 5–6 razy dziennie – aby wspierać intensywny rozwój kości i mięśni.
Późny okres wzrostu (po 14 tygodniu): stopniowo dostosowuje się kaloryczność i proporcje składników odżywczych do wolniejszego tempa wzrostu i potrzeb rasy. Częstotliwość karmienia można zmniejszyć stopniowo do 3–4 posiłków dziennie, utrzymując równowagę energetyczną i prawidłową masę ciała.
Trzeba pamiętać, że tempo osiągania dorosłości różni się w zależności od rasy. Psy małe i miniaturowe dojrzewają szybciej – zwykle między ósmym a dziesiątym miesiącem życia, natomiast psy duże i olbrzymie rozwijają się wolniej i osiągają dorosłość dopiero między 18. a 24. miesiącem życia.
Wprowadzanie nowych pokarmów
Po odsadzeniu szczeniak zaczyna poznawać różne smaki i konsystencje – to właściwy moment, żeby stopniowo wprowadzać różnorodność w diecie.
W karmie suchej lub gotowanej należy łączyć białko zwierzęce, warzywa i niewielką ilość tłuszczu.
Jeśli wybraliście dla waszego psiaka dietę BARF jako podstawę karmienia, musicie pamiętać o odpowiednich proporcjach mięsa, podrobów, warzyw i suplementów.
Co ważne, badania wskazują, że wczesna ekspozycja na różnorodne, mniej przetworzone składniki może zmniejszać ryzyko alergii i atopii w dorosłym życiu psa.
Istotne jest również, aby zmiany w diecie wprowadzać stopniowo, w ciągu kilku dni, żeby nie zaburzyć równowagi flory bakteryjnej ani nie spowodować problemów trawiennych.
Wpływ diety na samopoczucie i zachowanie
Odpowiednia dieta po odsadzeniu wpływa nie tylko na ciało, ale także na zachowanie i emocje naszego małego przyjaciela:
- stabilny poziom energii pomaga w nauce i zabawie,
- właściwe odżywienie wspiera rozwój mózgu i koncentrację,
- zdrowa flora bakteryjna może zmniejszać podatność na stres i wspierać odporność.
WAŻNE: Coraz więcej badań potwierdza istnienie tzw. osi jelita–mózg, czyli bezpośredniego połączenia między florą bakteryjną a układem nerwowym.
Wybór sposobu żywienia
Po odsadzeniu przychodzi czas, by zdecydować, jak będziemy karmić naszego małego kumpla. Możliwości jest kilka – od karm gotowych, przez diety mieszane, aż po naturalne żywienie oparte na surowym mięsie. Każdy z tych sposobów ma swoje zalety i wymaga dopasowania do indywidualnych potrzeb psa, jego wieku, aktywności i stanu zdrowia.
Niezależnie od wyboru, najważniejsze, by dieta była zbilansowana, pełnowartościowa i dobrze tolerowana. Jeśli chcesz poznać szczegóły, zajrzyj do naszych artykułów:
👉 Sposoby żywienia psów
– znajdziesz tam porównanie dostępnych modeli żywienia i wskazówki, jak wybrać najlepszy dla Twojego psa.
👉 Dieta BARF
– omówienie zasad naturalnego żywienia opartego na surowym mięsie, warzywach i suplementach.
Bez względu na wybrany model, warto utrzymać stały rytm trzech posiłków dziennie. Regularne karmienie o tych samych porach stabilizuje trawienie, ułatwia naukę czystości i wprowadza przewidywalność, która daje szczeniakowi poczucie bezpieczeństwa.
Posiłki w praktyce
Kiedy nasz najmłodszy członek rodziny rośnie, coraz ważniejsza staje się nie tylko jakość pożywienia, ale też sposób jego podawania. To, jak karmimy psa, ma ogromny wpływ nie tylko na jego trawienie, ale również na emocje i ogólne samopoczucie.
Częstotliwość karmienia
W miarę dorastania stopniowo przechodzimy do trzech posiłków dziennie – rano, w połowie dnia i wieczorem. Taki rytm pozwala utrzymać stały poziom glukozy we krwi, dzięki czemu pies ma równą energię przez cały dzień, bez gwałtownych spadków i wzrostów cukru, które mogłyby powodować rozdrażnienie, senność lub nadpobudliwość.
Trzy posiłki to także profilaktyka zdrowotna – zwłaszcza u psów ras średnich i dużych. Zbyt obfite karmienie raz lub dwa razy dziennie może zwiększać ryzyko skrętu żołądka, który stanowi poważne zagrożenie życia. Mniejsze, regularne porcje zmniejszają nacisk na układ pokarmowy i pozwalają na spokojne, bezpieczne trawienie.
Wielkość porcji
Wielkość posiłków warto dostosować do wieku, wagi i aktywności naszego szczeniaka. Lepiej podać nieco mniejsze porcje, ale regularnie, niż jednorazowo zbyt dużą ilość jedzenia. Obserwacja sylwetki to najlepszy wskaźnik – żebra powinny być wyczuwalne pod palcami, ale niewidoczne gołym okiem.
Rytuał posiłków i emocje
Karmienie to nie tylko kwestia tego, co podajemy, ale także jak i w jakich warunkach to robimy. Już od pierwszych tygodni życia warto dbać o spokojną atmosferę podczas posiłków – szczeniaki, które jedzą w przewidywalnym, bezpiecznym otoczeniu, szybciej uczą się prawidłowych nawyków żywieniowych, lepiej trawią i czują się pewniej. Nadmierny hałas, pośpiech czy rywalizacja z rodzeństwem mogą wywoływać stres, który negatywnie wpływa na apetyt, pracę jelit i ogólny komfort.
W miarę dorastania, rytuał posiłków staje się dla psa ważnym elementem codziennego rytmu dnia. Stałe pory karmienia uczą przewidywalności, pomagają regulować emocje i dają poczucie bezpieczeństwa. To szczególnie ważne u młodych psów, które dopiero budują zaufanie do świata.
Jeśli w domu jest więcej psów, każdy powinien mieć własną miskę i nienaruszalną przestrzeń do jedzenia. Dzięki temu pies może jeść spokojnie, bez rywalizacji o zasoby, co wzmacnia poczucie bezpieczeństwa i wspiera zdrowe relacje między zwierzętami.
Sygnały, że dieta jest niewłaściwa
Naszym zadaniem jako opiekunów jest nie tylko wybór odpowiedniej diety, ale też obserwacja, jak nasze psie dziecko reaguje na jedzenie. Nieprawidłowa dieta może objawiać się problemami zdrowotnymi. Warto nauczyć się je rozpoznawać, aby szybko reagować i wprowadzać zmiany.
Objawy związane ze zdrowiem
- Problemy trawienne: biegunki, wymioty, wzdęcia, gazy lub zaparcia mogą świadczyć o źle dobranej karmie, nadmiarze lub niedoborze składników odżywczych.
- Zmiany w sierści i skórze: matowa, sucha lub łuszcząca się sierść, świąd lub zaczerwienienia skóry mogą wskazywać na niedobór tłuszczów, witamin lub mikroelementów.
- Nieprawidłowy przyrost masy ciała: zbyt szybki lub zbyt wolny wzrost w stosunku do wieku i rasy może świadczyć o nieodpowiedniej kaloryczności diety.
- Problemy z układem kostnym i stawami: zwłaszcza u ras dużych, nadmiar wapnia lub niewłaściwe proporcje składników mineralnych mogą prowadzić do deformacji kości lub problemów z chodzeniem.
Żródło: Ray_Shrewsberry – Pixabay
Objawy związane z zachowaniem
- Zmienność energii: nadmierna ospałość lub nadpobudliwość mogą wynikać z nierównomiernego poziomu cukru we krwi spowodowanego nieodpowiednią częstotliwością lub jakością posiłków.
- Nerwowość lub frustracja podczas karmienia: pies może reagować niepokojem lub lękiem, jeśli dieta jest niewystarczająca lub źle dobrana.
- Brak apetytu lub wybredność: może sygnalizować, że dieta nie odpowiada potrzebom smakowym lub odżywczym naszego szczeniaka.
Jak reagować
Jeżeli zauważymy którykolwiek z tych sygnałów, warto:
- Przeanalizować dietę – skład, częstotliwość i wielkość porcji.
- Skonsultować się ze specjalistą – lekarzem weterynarii specjalistą ds. żywienia zwierząt lub behawiorystą z doświadczeniem w żywieniu szczeniąt.
- Wprowadzać zmiany stopniowo – zarówno w składzie diety, jak i częstotliwości posiłków, by nie zaburzyć flory bakteryjnej jelit ani trawienia.
Obserwacja zdrowia i zachowania naszego najmłodszego członka rodziny to najlepszy sposób, by upewnić się, że dieta wspiera jego prawidłowy rozwój i dobre samopoczucie.
Podsumowanie
Żywienie szczeniaka to fundament jego zdrowia, rozwoju i samopoczucia. Nasz mały futrzasty przyjaciel potrzebuje diety zbilansowanej, dopasowanej do wieku, rasy i aktywności. Dzięki odpowiednio dobranemu sposobowi żywienia, możemy uniknąć wielu problemów zdrowotnych i behawioralnych, a to już poważny kapitał podczas wejścia w dorosłe życie. Życzę Wam i Waszemu pieskowi, żebyście cieszyli się wspólnym, długim i zdrowym życiem, pełnym energii i radosnych chwil. Pamiętajcie, że zdrowy brzuszek to szczęśliwy szczeniak!
Źródła
Gut-Brain Axis Impact on Canine Anxiety Disorders: New Challenges for Behavioral Veterinary Medicine https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10827376/
FEDIAF Nutritional Guidelines for Complete and Complementary Pet Food for Cats and Dogs (2024)
https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2024/09/FEDIAF-Nutritional-Guidelines_2024.pdf
Bąkowski, M., Garbiec, A., Wojtaś, J., Kiczorowska, B., Klebaniuk, R., & Karpiński, M. (2024). Optimization of dogs’ nutrition – an overview of current research. Journal of Elementology, 29(2), 517–534. https://doi.org/10.5601/jelem.2024.29.1.3244
